खलनायकी भूमिका नाकारा: आंदोलनादरम्यान दिल्ली पोलिसांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे
नवी दिल्लीः दिल्ली पोलिसांनी आंदोलकांशी कसे वागावे याबाबत कर्मचाऱ्यांसाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. यामध्ये त्यांना शांत राहण्याचा, वाद टाळण्याचा आणि भावनिक आवाहनांना किंवा चिथावणीखोर प्रश्नांना प्रतिक्रिया देण्यापासून परावृत्त होण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. राजधानी दिल्लीतील आंदोलनांदरम्यान पोलिसांच्या वर्तणुकीवर वाढत्या तपासणीच्या पार्श्वभूमीवर हे निर्देश आले आहेत, विशेषतः जंतर मंतर येथील अलीकडील आंदोलनानंतर. पोलिसांच्या अनेक कृती आणि प्रतिक्रिया रेकॉर्ड करून सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित करण्यात आल्या आहेत, ज्या अनेकदा मीम्स आणि सार्वजनिक टीकेचा विषय बनल्या आहेत.
द इंडियन एक्सप्रेसच्या एका वृत्तानुसार , कर्मचाऱ्यांना आंदोलकांशी वादविवाद न करण्याचे किंवा सहानुभूती, राग किंवा भावनिक प्रतिक्रिया निर्माण करणाऱ्या प्रश्नांना प्रतिसाद न देण्याचे स्पष्टपणे सांगण्यात आले आहे. ‘तुमचा रागावलेला चेहरा हेच त्यांचे समाधान आहे… ते तुमच्याशी भांडत नाहीत. ते एक चित्रपट बनवत आहेत, ज्यात त्यांना तुम्ही खलनायकाची भूमिका साकारावी असे वाटते. ती भूमिका नाकारा,’ असे त्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये म्हटले असल्याचे वृत्त आहे. कर्मचाऱ्यांना भावनिक देवाणघेवाणीत न गुंतण्याची ताकीदही देण्यात आली आहे. आंदोलक सहानुभूती किंवा संताप मिळवण्याच्या प्रयत्नात रडू शकतात, पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या पाया पडू शकतात किंवा त्यांच्या कौटुंबिक परिस्थिती आणि पगाराबद्दल प्रश्न विचारू शकतात, असे निर्देशांमध्ये म्हटले असल्याचे वृत्त आहे.
अशा परिस्थितीत, अधिकाऱ्यांना वादविवाद न करण्याचा, सहमती न दर्शवण्याचा किंवा भावनिकरित्या गुंतून न पडण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. त्याऐवजी, आवश्यक असल्यास, ‘कृपया सहकार्य करा, आम्ही आमचे कर्तव्य बजावत आहोत,’ असे संक्षिप्त उत्तर देण्यास त्यांना सांगण्यात आले आहे. त्यानंतर मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, कर्मचाऱ्यांनी संवाद सुरू ठेवण्याऐवजी शांतता राखावी. संयमावर दिलेला भर हा पोलीसिंगवर सोशल मीडियाचा वाढता प्रभाव दर्शवतो, जिथे अगदी एक छोटासा संवाद किंवा दिसणारी प्रतिक्रिया देखील मोबाईल फोनवर रेकॉर्ड केली जाऊ शकते आणि वेगाने ऑनलाइन प्रसारित केली जाऊ शकते.
आंदोलने हाताळण्याच्या पद्धतीवरून दिल्ली पोलिसांना वारंवार टीकेला सामोरे जावे लागले आहे, ज्यात आंदोलक आणि कर्मचारी या दोघांचाही समावेश असलेल्या घटनांनी ऑनलाइन लक्ष वेधून घेतले आहे. विभागाच्या ताज्या सूचनांचा उद्देश संघर्ष वाढण्यापासून रोखणे आणि वैयक्तिक प्रतिक्रिया व्हायरल होण्याची संधी कमी करणे हा असल्याचे दिसते. सार्वजनिक ठिकाणी कर्तव्य बजावताना व्यावसायिक वर्तन राखण्याच्या महत्त्वावरही या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये भर देण्यात आला आहे. कर्मचाऱ्यांना शाब्दिक चिथावणीला प्रतिसाद देण्याऐवजी सुव्यवस्था राखण्यावर आणि कार्यपद्धतीचे पालन करण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा प्रभावीपणे सल्ला देण्यात आला आहे.
जंतर मंतर आंदोलनामुळे निदर्शनांदरम्यान पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या भूमिकेवर अधिक लक्ष केंद्रित झाले आहे. या आंदोलनांमुळे निदर्शकांना दिलेल्या वागणुकीवरून राजकीय वादविवाद आणि टीका सुरू झाली असून, पोलीस आणि आंदोलकांमध्ये घडलेल्या अनेक घटनांवर सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर चर्चा झाली आहे. नवीन सूचनांनुसार, निदर्शने हाताळताना कर्मचाऱ्यांनी राग, सहानुभूती किंवा चिथावणीला आपल्या प्रतिसादावर हावी होऊ देऊ नये, हे सुनिश्चित करण्याचा प्रयत्न आहे. अधिकाऱ्यांना शांत राहण्यास आणि संघर्षात सहभागी न होण्यास सांगून, दिल्ली पोलिसांना शिस्त राखण्याची आणि आंदोलनांदरम्यान त्यांचे वर्तन वादाचा वेगळा स्रोत बनणार नाही याची खात्री करण्याची आशा आहे.
