साहिल वाकोडेच्या आत्महत्येनंतर आयआयटी मुंबईच्या प्रा. सूर्यनारायण दुला यांचा राजीनामा
मुंबई: द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी साहिल वाकोडे याच्या आत्महत्येनंतर आयआयटी मुंबईमध्ये खळबळ उडाली आहे. प्राध्यापक सूर्यनारायण दुला यांच्या विरोधात अनुसूचित जाती आणि जमाती कायद्यांतर्गत एफआयआर दाखल करण्यात आला आहे. या प्रकरणामुळे व्यथित झालेल्या प्राध्यापकांनी आयआयटी मुंबईतून राजीनामा दिला असून, ते एका मोठ्या वादाच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. या वादामध्ये विद्यार्थ्यांची आंदोलने, वाकोडेच्या पालकांचे आरोप आणि परीक्षेसंबंधित ही घटना हाताळण्याच्या संस्थेच्या पद्धतीवर उपस्थित केलेले प्रश्न यांचा समावेश आहे.
या वादापूर्वी, प्राध्यापक सूर्यनारायण दुला यांनी आयआयटी मुंबईमध्ये एक दशकाहून अधिक काळ काम केले होते. त्यांनी विद्युत ऊर्जा प्रणाली आणि नवीकरणीय ऊर्जा या क्षेत्रांमध्ये अध्यापन आणि संशोधन केले. त्यांनी प्रशासकीय जबाबदाऱ्याही सांभाळल्या होत्या आणि अध्यापन व संशोधनासाठी अनेक पुरस्कारही जिंकले होते.
आयआयटी मुंबईच्या नोंदीनुसार, दुला हे इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंग आणि एनर्जी सिस्टीम्समधील संशोधक आहेत. त्यांची कारकीर्द आयआयटी-मुंबईशी घनिष्ठपणे जोडलेली आहे. पॉवर सिस्टिम्स, स्मार्ट ग्रिड्स, मायक्रोग्रिड्स आणि रिन्यूएबल एनर्जी इंटिग्रेशन हे त्यांच्या शैक्षणिक आवडीचे विषय आहेत. त्यांनी २००० मध्ये नागार्जुन विद्यापीठातून इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगमध्ये बी.टेक पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांनी २००२ मध्ये आयआयटी-मुंबईमधून एनर्जी सिस्टीम्स इंजिनिअरिंगमध्ये एम.टेक आणि २००७ मध्ये आयआयटी दिल्लीमधून पॉवर सिस्टिम्समध्ये पीएचडी मिळवली.
आयआयटी-मुंबईमध्ये रुजू होण्यापूर्वी, त्यांनी बंगळुरु येथील पॉवर रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट कन्सल्टंट्स आणि हैदराबाद येथील मशीन २ मशीन येथे काम केले. संस्थेतील त्यांच्या कामामध्ये अध्यापन आणि संशोधन, तसेच विद्यार्थ्यांशी संबंधित प्रशासकीय कामे हाताळण्याचा समावेश होता.
आयआयटी-मुंबईच्या दुसऱ्या वर्षात शिकणाऱ्या साहिल वाकोडेने, परीक्षेदरम्यान घडलेल्या एका घटनेनंतर आत्महत्या केली. या घटनेत त्याच्यावर मोबाईल फोन वापरून चॅटजीपीटीद्वारे उत्तरे शोधल्याचा आरोप होता. त्याच्या मृत्यूनंतर, त्याच्या पालकांनी छळ आणि जातीय भेदभावाचा आरोप करत तक्रार दाखल केली. अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) कायद्यांतर्गत दुला यांच्या नावाने एफआयआर नोंदवण्यात आला. या आरोपांची सध्या चौकशी सुरू आहे. अहवालात असेही म्हटले आहे की, आयआयटी-मुंबईने हे आरोप फेटाळले असून वाकोडेवर कोणतीही शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात आलेली नाही.
मृत्यू आणि या घटनेच्या हाताळणीनंतर संस्थेकडून उत्तरदायित्वाच्या मागण्यांसाठी विद्यार्थ्यांचे आंदोलन सुरू झाले. २० सप्टेंबर रोजी आयआयटी-मुंबईचे संचालक प्राध्यापक शिरीष केदारे यांनी कॅम्पसच्या गेटबाहेर विद्यार्थ्यांची भेट घेतली आणि १८ कलमी मागण्यांच्या सनदेवर स्वाक्षरी केली. या सनदेत दुला यांच्यावर कारवाई करण्याची मागणी समाविष्ट होती. त्याच संध्याकाळी, त्यांच्या निलंबनाची बातमी समोर आली, तर त्यांनी नंतर राजीनामा दिल्याचे वृत्त मथळ्यांमध्ये प्रसिद्ध झाले.
परीक्षेतील कथित अनियमितता उघडकीस आल्यानंतर प्राध्यापकांनी पर्यवेक्षक म्हणून आपले कर्तव्य बजावले आणि संस्थेच्या निर्धारित कार्यपद्धतीचे पालन केले, असे सांगत आयआयटी बॉम्बे फॅकल्टी फोरमने त्यांना जाहीरपणे पाठिंबा दिला.
